تاثیر نماز بر اخلاق

مقدمه

سپاس و ستایش خداوندی را سزاست که بر نهان و نهان تر داناست و درود بر پیامبر صاحب راز او.

اخلاق با ملکوت نفسانی،تزکیه و تهذیب نفس،اعمال و رفتار فردی و روابط اجتماعی انسان ارتباط عمیق دارد.

روابط میان انسان با خدا را تنظیم می کند،روابط میان اعضاء جامعه را سامان می دهد،فرد و جامعه را به رستگاری و کمال می رساند و در یک جمله،در زندگی و سرنوشت فردی و اجتماعی انسانفنقش عمیق و گسترده ای دارد

در حدیثی از پیامبر(ص)می خوانیم که فرموده اند:*حسن الخلق یثبت الموده* اخلاق خوب پیوند محبت و دوستی را محکم می کند(5)

در حدیثی لقمان حکیم چنین نصیحت می کرد:*ایاک والضجر و سوئلخلق و قله الصبر فلا یستقیم علی هذه الحضال صاحب* از بی حوصلگی و سوءخلق و کم صبری بپرهیز که با داشتن این صفات بد،دوستی برای تو باقی نمی ماند!(10)

یکی از فلاسفه ی غرب به نام ژکس می گوید:علم اخلاق عبارت است از تحقیق در رفتار آدمی به آن گونه که باید باشد(فلسفه اخلاق صفحه 9)

نماز انسان را به سوی اخلاق حسنه راهنمایی می کند0قرآن کریم در سوره عنکبوت آیه 44 می فرماید:*ان الصلوه تنهی عن الفحشاء و المنکر*نماز انسان را از زشتیها و گناه باز می دارد

یکی از وصیت های امام باقر(ع) به جابر این بود که فرمود:نماز خانه ای اخلاص و سبب پاکی از کبر و غرور است0

نماز عبادت است پس با توجه به ایات قرآن و حدیث می بینیم که نماز،اخلاق انسان را زیبا می کند چون رنگ ریختن روی سیاهی 0به دلیل این که نماز،زمینه ی قرب الهی را فراهم می اورد چون ریختن قطره آب بر آتش، سیاهی قلب را سفید و خاموش می سازد و قلب او را پر از نور حق و ایمان می سازد و صاحب این قلب ،به آرامش می رسد و برای او،کارهای زشت معنا ندارد0

طرح مسئله:

1)آیا نماز تاثیری بر اخلاق آدمی دارد؟چطور؟

2)فرد نماز گزار تا چه حد به ارزش های اخلاقی پایبند است؟

3)تاثیر نماز بر زندگی شخص چیست؟

4)تاثیر نماز بر روابط افراد چگونه است؟

5)تاثیر نماز در زندگی اجتماعی چگونه است؟

6)چرا نماز بخوانیم؟

 

راه حل:

وقتی میتوانیم از نماز خواندن و حالت معنوی آن لذت ببریم که مال حرام نخوریم0اهمیت نماز در زندگی اشخاص را می توان از این گفته ی پیامبر (ص) فهمید که فرمودند:نماز نور چشم من است

آثار نماز بر اخلاق حسنه:

الف)آثار دنیوی               ب)آثار اخروی

 

الف)آثار دنیوی شامل موارد زیر است:

1)آثار بهداشتی  اخلاق

2)آثار تربیتی  اخلاق

3)آثار روحی و روانی    اخلاق

4)آثار اوصاف انسانی          اخلاق

5)آثار فردی   اخلاق

6)نماز روابط اجتماعی را چگونه اصلاح می کند

7)تاثیر نماز در اعتیاد  اخلاق

8)نماز و آرامش                  اخلاق

9)صداقت  اخلاق

 

ب)آثار اخروی شامل موارد زیر است:

1)رحمت و مغفرت الهی    اخلاق

2)راهیابی با عالم ملکوت  اخلاق

3)ورود به بهشت   اخلاق

نتایج راه حل:«آثار دنیوی»

1)      نظافت و بهداشت را در مسواک زدن ،وضو،غسل و پاک بودن بدن و لباس می بینیم0

آراستگی ظاهری را آنجا می بینیم که سفارش کرده اند از بهترین لباس،عطر در نماز استفاده کنیم0

در سوره ی مائده،آیه ی 6 قران کریم می خوانیم:«والله یحب المطهرین» و خداوند پاکیزگان را دوست داردخدای متعال کسی را دوست داشته باشد (شخص نماز گزار) او را هدایت می کند و اخلاقش را نیکو می سازد0

2)مهمترین آثار نماز،بیدار ساختن انسان می باشد

 

گاهی افراد به دلیل مشغله ی فکری و اتفاقات زندگی،فراموش می کند برای چه زندگی می کند0و وقتی در مشکلات و گرفتاری های روزمره می افتند در واقع خود را فراموش می کنند0

شخص نماز گزار 5 بار در شبانه روز برای خدا سجده می کند(عبادت) این عبادت انسان را تربیت می کند که همیشه و در همه حال خدا را به یاد داشته باشد مشکلات زندگی او را از پای در نیاورد0

در آیه 45 سوره عنکبوت،خداوند می فرماید(لذکر الله اکبر) که بعد از جمله ی «إن الصلوة تنهی عن الفحشاء و المنکر» آمده،نشان می دهد که ریشه ی اصلی فلسفه نماز در یاد خدا نهفته است0زیرا سرچشمه همه گناهان،دنیا دوستی است0

یکی از آثار تربیتی نماز این است که انسان را از زشتی و گناه باز می دارد0

 

3)موقع نماز که می رسه و قصد داریم نماز را به جا آوریم از کارهای زشتی که قبل از نماز انجام داده ایم پشیمان می شویم و روح و روان ما را تحت تاثیر قرار می دهد و حال اینکه اگرتمام نماز را سر وقت ادا کنیم مطمئنا به گناه کمتری دچار خواهیم شد و روح و روانی آرام و پاک خواهیم داشت0

 

4)گفتیم که شخصی که نماز گزار است این نماز خواندن،او را از گناهان کبیره و بسیاری از اعمال ناشایست باز می دارد و این کار او به عادت و بعد به شخصیت تبدیل می شودو این طور است که در بین مردم محبوب می شود و از این اخلاق زیبای او،اوصافی چون عادلفامانت دار،خوش اخلاق و 000 پدید می آید،در این صورت هم خداوند از او راضی می باشد و هم مردم0 به عبارتی هویت اجتماعی انسان شکل مثبت پیدا می کند0

 

5)نماز گزار وظیفه شناس است چون نماز را سروقت ادا می کند و مهربان و نیک خلق می باشد او هم در دنیا خوشبخت است و هم در آخرت،زیرا همواره به یاد خدا بوده و در کارهای روزانه از او غافل نشده است0

6)وقتی که افراد جامعه در نتیجه ی نماز خواندن و داشتن اخلاق خوبفبه گناه دچار نمی شوند و از اذیت رساندن به دیگران از خداوند شرم می کنند جامعهدر امنیت قرار می گیرد و کلاه برداری،دزدی، و کارهای زشت و ناپسند دیگر ریشه کن می شود و جامعه ای سالم خواهیم داشت حتی در زمان پیامبران هم وقتی عذابی متوجه ان سرزمین می شود که قوم ان پیامبر همه در فساد بودند0

 

7) شخص نماز گزار آرامش دارد و این ارامش باعث می شود که خود را فراموش نکند و کارهایی را انجام دهد که او را به خدا نزدیک میسازد0و این احساس رضایت،موجب می شود که خودش را دوست داشته باشد و هر کاری را که به نفع سلامتی اش است انجام دهد چنین شخصی هرگز به اعتیاد دچار نخواهد شد چون با سلامتی و روح و روان او سازگار نیست0

او قلبی پاک و صادق،پر از نور و روشنایی دارد و نمی خواهد که قلبش را با اعتیاد مرگ و صدمه ی به خود که ناشی از دوست نداشتن خود است ،سیاه کند0

 

8)قبل از نماز باید به خود یاد آوری کنیم که نماز را برای چه کسی ادا می کنیم؟

جواب:برای خدافخداوند مهربان ،بخشنده و خدایی که بر هر کار تواناستفخدای جهانیان ،خدایی که دارای صفات نیکو و پسندیده است و بازگشت همه ی عالم به سوی اوست0

بعد در نماز سجده می کنیم این خود نیز معنی ای دارد:به این مفهوم که من درمقابل تو ای خدای بزرگ و مهربان خاکم و هیچی نیستم 0هر حرکتی در نماز دارای معانی زیبایر نهفته ای است0

فرد نماز گزار اگر هم مشکلی برایش پیش آید زیاد غمگین نخواهد شد چون خود را به خدای قادر سپرده است و همه ی کارهایش را به او (خدا) سپرده و تنها براو توکل می نماید0

چه کسی بهتر از خدا،خدایی که با وجود قدرت و بزرگی اگر او را صدایش کنیم و کمک بخواهیم با یک قدم جلو رفتن به سویش،چند قدم زودتر از ما به ما نزدیک تر می شود حال با داشتن این خدایی که چنین مهربان است به ارامش رسیده ایم آرامشی که با داشتن کوهی از طلا هم بدست نمی آید0

 

(9خداوند عزیز و مهربان در قرآن کریم می فرماید:

برای بشر دو(2) راه وجود دارد:

1)      راه خدا                               2)راه شیطان

شخص نماز گزار برای خدا عبادت می کند و او را انتخاب کرده پس شرم می کند که در محضر الله متعال دروغ بگوید0

همانطور که مشهور است دروغ گو دشمن خداست همیشه سعی می کند به دروغ دچار نشود و صداقت را بیان کند و اگر هم دچارشد زود توبه می کند0خداوند صادق است و راستگویان را هم دوست دارد0

 

«آثار اخروی»

(1رسول خداـصلی الله علیه و آله ـ فرمود:«از آن هنگام که مؤمنی به نماز می ایستد،تا آنگاه که نمازش را به پایان می برد،رحمت از بالای سرش تا افق آسمان بر او سایه می افکند و فرشتگان ،اطراف او را تا افق آسمان ،در بر می گیرند0»[15]

و همچنین فرمود:

«لن یلج النار أحد یصلی قبل طلوع الشمس و قبل غروبها»[16]

کسی که پیش از طلوع و غروب آفتاب نماز گزارد داخل آتش نمی شود0

 

 

2)ملکوت یعنی باطن،حکمت عبادت راه پیدا کردن به ملکوت است0و مشاهده ی ملکوت با یقین همراه است چیزی در عالم گرامیتر و گرانتر از یقین نیست0اگرانسان گرفتار تردید است،برای آن است که به ملکوت راه پیدا نکرده،عبادتی صوری دارد و به حکمت عبادت نرسیده است0نماز برگ عبوری است در دست نماز گزارکه او را تا اوج کمال و عالم ملکوت می رساند0

نماز موجب تقرب انسان های با تقوا به خداوند بزرگ است0

 

(3قرآن بر پادارندگان نماز را از زمره ی بهشتیان بر شمرده است؛چنان که در آیه ی قبل:"و اقاموا الصلوة" بدان اشاره فرمود،و همچنین در آیه دیگر می فرماید:"والذین هم علی صلوتهم یحافظون *أولئک فی جنات مکرمون"؛ سوره ی معارج،آیات 34ـ35 آنان که نماز خود را پاس می دارند در باغ های بهشت با عزت و احترام در نعمت هستند0

نماز کلید بهشت است ،نمازی که شرط اصلی ورود به بهشت برای بهشتیان میباشد

اگر با دقت بیشتری به این عمل نگاه کنیم می فهمیم که نماز به معنی پرستش پروردگاری است که هر چیزی در آسمان ها و زمین وجود دارد در دست اوست و تا او نخواهد هیچ کاری صورت نخواهد گرفت پس بهتر است با خواندن نماز بیشتر و با خلوص نیت خود را به خدای عزیزمان نزدیک کنیم و بعد ازمرگ جلوی او شرمنده نباشیم ان شا الله0

 

اهمیت موضوع و ضرورت تحقیق:

خواندن نماز ضرورت دارد (نماز) نردبان معرفت انسان مؤمن است که او را به معانی بلند قرآن کریم نزدیک می کند و زمینه ی قرب الهی را فراهم می آورد،وقتی به خدا نزدیک شویم شرم می کنیم که در حضور خدا به اعمال زشت دست پیدا کنیم در نتیجه اخلاقی نیکو خواهیم داشت0 با نماز می توان به خدا رسید«إیاک نعبد و إیاک نستعین» پروردگارا تنها تو را می پرستم و تنها از تو یاری می جوییم0

و تنها با اوست کهمی توان زنجیرتعلقات مادی را کشت0

خداوند به مؤمنان دستور داده تا برای پاسداشت یاد او نماز بخوانند (أقم الصلوة لذکری)0

قرآن کریم سوره ی معارج آیات 19ـ23 می فرمایند:إن الانسان خلق هلوعا*إذا مسّهُ الشرّ جزوعا*و إذا مسّه الخیر منوعاً*إلّا المصلّین*اگر رنج و شرّی به انسان برسد،جزعوبی تابی کرده و صبر را از دست می دهد0 و اگر خیری به او برسد سعی می کند به دیگران نرسد و نرساند و منباع خیر باشد0 مگر نماز گزاران0

 

پیش درآمد و تاریخچه:

هر نماز،تکرار نماز قبل نیست ،بلکه خود یاد جدیدی از معبود و خالق هستی است،که خدا را در آن وقت معین به یاد نماز گزار می آورد و از غفلت و غرق شدن در باتلاق دنیا جلوگیری می کند0 قران کریم در آیه 17 سوره ی لقمان می فرماید:

یا بُنَیَّ أقِمِ الصَّلاة و أمُرَ با لمَعرُوفِ و انهَ عَنِ المُنکَرِوَاصبِر عَلی ما أصابَکَ إِنَّ ذلِکَ مِن عَزمِ الأُمُورِ؛لقمان گفت: پسرم !نماز را بپادار امر به معروف و نهی از منکر کن و در برابر مصایبی که به تو می رسد شکیبا باش که این از کارهای مهم است0

و همچنین در سوره ی بقره آیه 45 می فرماید:

إَنَّها لَکَبیرَةٌ إلّا عَلَی الخاشِعینَ*(نماز)گران و سنگین است مگر برای خاشعین*

عوامل ایجاد کننده ی طرح مسئله :

اگر جامعه ی امروز را سیری بیندازیم می بینیم ظلم زیاد شده،اعتماد کم شده،صداقت در بین مردم کم شده و زیاد سوگند به دروغ می خورند ،دلیل چیست؟

کسی که خودش را اصلاح کند مسلماً جامعه نیز اصلاح میشود0

اشخاصی که نماز را آن گونه که شایسته است به جا می اورند ،روح و قلبشان پر از ایمان می شود،و تمام کارهایش از روی رضایت خدا انجام می دهند چنین شخصی واقعاً تحسین شده است0

عبادت ما را به خدا نزدیک می کند وقتی در دنیایی زندگی کنیم که آدمها به خاطر ثروت حاضرند همدیگر را بکشند یا اینکه حتی دیده شده که عمو که جای پدر می باشد مال برادر زاده ی کوچک یتیم را غصب کرده و خورده این از چه مشکلی از جلامعه حرف می زند؟آیا مگر غیر از این است که از نماز(روح عمل) دور شده اند؟

 

پاسخ طرح مسئله:

 

1)بله ،به طوریقین می توان گفت نماز ریشه تمام خوبی ها و سعادت ها است و نماز آدمی را از کارهای خلاف وغیر شرع وناشایست دور می کند.

نماز در روز 5وعده است با هر بار نماز خواندن ،دین و مذهب گوشزد می شود وهمواره می توان احساس کرد در پیشگاه خداوند قرار داریم واز انجام گناه دست بکشیم.

 

نماز محدوده ای برای آدمی ایجاد می کند که آن ترغیب است که از این اندازه فراتر نرود اگر به تک تک آیه ها و سوره های که می خوانیم به معنایی آن توجه کنیم وبا تواضع وفروتنی نماز بخوانیم روح آدمی هیچ موقع از فضای روحانی و معنوی دور نمی ماند بلکه انسان را از کسلی و تنبلی دور می کندو شادابی برای او می آورد .

2)      فرد نماز گزار از بسیاری از کار های ناپسند پرهیز می کند0

احترام به پدر و مادر که در قرآن بعد از اطاعت از خداوند ذکر شده ازجمله اخلاق های خوبی است که کسی که نماز می خواند آن را عمل می کند

کسی که نماز می خواند از متانت وحجب و حیای بیشتر ی برخوردار است فرد نماز خوان به خودی خود اخلاق زیبایی در او شکل می گیرد و در صورتی است که با حضور قلبی و تواضع نماز خوانده شود

 

3)      نماز کلید قبولی تمام اعمال است نماز یاد خداست و یاد خدا تنها آرامش بخش دلهاست در  نماز تمام کمالات به چشم می خورد

توجه به خدا در تمام نماز ،توجه به معاد را در  "مالک یوم الدین " توجه به انتخاب راه را در " اهدنا الصراط المستقیم " انتخاب همراهان خوب را در" صراط الذین انعمت علیهم " پرهیز از منحرفات و عقب شدگان را در " غیر المغضوب علیهم والضالین " توجه به پاکان و صالحان را در "السلام علینا و علی عباد الله الصالحین " می بینیم.

 

4) فرد نماز گذار در مقابل خدا سجده می کند (عبادت ) این کارش باعث شده فرد به آرامش روحی و روانی برسد و از خودش شناخت بهتری داشته باشد بنابراین در روابط با دیگران خوش خلق و خوش برخورد خواهد بود و چون خدا را دوست دارد مردم را که آفریده خدای حکیم هستند را هم دوست دارد

 

5)مراعات حقوق دیگران را در این می بینیم که حتی یک نخ غصبی ،نباید در لباس نمازگذار باشد نماز باعث پایبندی افراد به محیط خانواده می گردد زن ومرد بیشتر به محیط خانواده پایبند گردند و فرزندان در چنین خانواده های از شئونات اخلاقی و معنویات بیشتری برخوردارند توجه به همسر را انجا می بینیم که در حدیث می خوانیم اگر میان زن و شوهری کدورت باشد ویا یکدیگر را بیازارند و بدزبانی کنند، نماز هیچ کدام پذیرفته نیست.

دراجتماع فرد نماز خوان از ربا خواری دروغ ،نزول خواری و آزار و اذیت دیگران و بسیار گناهان دیگر مبرّا است چون همواره خود را در پیشگاه خدا می بیند و از اینکه در پیشگاه او گناه کند شرمسار می گردد.

 

6) هشدار!

امروزه از راه فرهنگ ،رمان ف داستان ،فیلم و غیره به جنگ نماز می آیند به عنوان نمونه می توان به این شعر اشاره کرد:

عبادت به جز خدمت خلق نیست            به تسبیع و سجاده ودلق نیست

 

بعضی از افراد وابسته به تفکر غیر دینی می گویند « عبادت همان خدمت به خلق است »

در صورتی که چنانچه تمام عمر انسان صرف خدمت به مردم شود ،و برفرض که چنین توفیقی را بیابد قطعأ بدون نماز ارزش نخواهد داشت .

روح کارها نماز است و روح خدمت به مردم نماز است همه جا قبل از زکات نماز است وکمکها بدن نماز هیج ارزشی ندارد .

عبادت برای عبادتگر درس است؛ درس فداکاری ،محبت خدا ، محبت خلق خدا ، محبت امر خدا و غیره .

خداوندا ما مسلمانان تو را و راه تو را انتخاب کردیم پروردگارا ما را از فتنه های که شیطان رانده شده برایمان می سازد دور کن و چنان ایمان را در دلمان پرورش بده که بر حیله شیطان غالب شویم .

خداوندا ما را از این گفته « اگر اخلاق و برخوردمان با مردم خوب باشد و در قلب خدا را قبول کنیم نماز هم نخونیم بخشیده می شویم » یا « اگر پیش نامحرم حجاب هم رعایت نکنیم ولی نیتمان پاک باشد خدا ما را می بخشد » که امروزه در کشور ما مسلمانان بسیار رایج شده و توسط شیاطین در بین مردم نقل شده است دور بفرما وراه راست را به ما نشان ده و کمکمان کن که نماز را آنگونه که شایسته است به پا داریم .

نتیجه گیری:

تأثیر نمازبر اخلاق صد در صد است0 ممکن است بعضی از افراد بگویند چرا ما نماز هم می خوانیم یا فلانی نماز هم می خواند ،در اخلاقش هیچ فرقی نگذاشته و همانطور بد است؟

دوستان عزیز مشکل در نماز نیست بلکه در نمازگزار است

برای مثال:نتیجه ی درس خواندن مقطع درسی ای از دانش اموزان را  تصوّر کنید: عدّه ای مشروط شدند(شماره ی 1)،برخی نمره ی قبولی پایین 15 گرفتند(شماره ی 2)،بعضی هم نمره ی نسبتاً خوب بین 15ـ17 گرفتند(شماره ی 3)و تعدادی هم نمره ی بالای 18 گرفتند(شماره ی 4)

در بین این دانش آموزان هم اگر کسی پایه ی درسی را با نمره ی خوب(منظور کسی که درس را فهمیده )پاس کرده باشد در کلاس درس بالاتر(منظور درجات بالاتر) مشکل نخواهد داشت،در نماز خواندن هم افرادی را می بینیم که نماز می خوانند اما حضور قلب ندارند(افراد شماره ی 1)،عدّه ای هم با قلب بیدار(حضور قلب )نماز می خوانند(افراد شماره ی 4) و به خدا نزدیک هستند و در کارهایشان موفّقترند0

پیشنهادات و انتقادات:

در تحقیقاتی که در بین مردم انجام شده ،بیشتر کسانی که نماز نمی خوانند جوان ها بودند پاسخشان در مقابل این سؤال که چرا (نماز)نمی خوانند این بوده که فکر می کنند (نماز) جلوی جوانیشان را میگیرد!در حالی که این طور نیست0

جوان خام است و هدفی که انتخاب می کند ممکن است هر لحظه ی دیگر ان را عوض کند،اما اگر واقعاَ نماز را ادا کند بر تصمیمش مصمّم خواهد بود و هدفش{که رسیدن به کاری که رضای خدا را دارد} را دنبال خواهد کرد 0

حال فرض کنیم شخصی که نماز هم نمی خواند بر تصمیمش مصمّم شده و می خواهد به هدفش{که بفرض رسیدن به کاری که رضای خدا را دارد}  برسد،اگر هر دوی این جوان به اهدافشان نرسند کدامشان امیدشان را از دست نمی دهند وزود تر به زندگی باز خواهد گشت؟

جواب:جوان نماز گزار

پس نماز نه تنها جوانی را از ما نمی گیرد بلکه به ما کمک می کند که در راهی قرار بگیریم که سعادت دنیا و قیامت را به همراه دارد0

دوستان عزیز بیایید اگر میفهمیم و خداوند مهربان تشخیص کارهای درست را از نادرست به ما آموخته ،برای شروع به نماز خواندن دیر نجنبیم چون هیچ یک از ما خبر نداریم کی می میریم پس تا در دنیا فرصتی برایمان مانده بجنبیم که هر لحظه ممکن است مرگ به سراغمان بیاید و هیچ گاه از رحمت خداوند نا امید نشویم.

صبا رحمن شیخه

/ 2 نظر / 675 بازدید
خانم بلا

ممنون. خیلی بدرد خورد.حسابی مفید بود. به وب منم بیا.